Sağlık Köşesi Makaleler    

Yazar : Op. Dr. Cenk Mustafa Güven
Uzmanlık : Kadın Hastalıkları ve Doğum
Tarih : 09.05.2018

İDRAR KAÇIRMA

İdrar kaçırma istemsiz olarak idrarın boşalması durumudur ve dünyada milyonlarca insanı etkileyen bir problemdir. Bu durum pek çok kadında utanma hissi yaratır. Bazı kadınlarda yaşam kalitesini bozacak  kadar şiddetli olarak kendini gösterebilir. Pek çok tipi mevcuttur;


Stres tipi idrar kaçırma: Karın içi basınıcının arttığı  öksürme, hapşırma ya da ıkınma gibi durumlarda idrar kaçırma durumudur. Çok sayıda doğum yapmış ve genellikle yaşlı hastalarda görülür. Aşırı kilolu olmakta bu tarz idrar kaçırma için risk oluşturmaktadır.


Sıkışma tipi (Urge) tipi idrar kaçırma: Kişi idrar hissi geldiğinde tuvalete yetişemez. Aniden idrarı gelir ve bunu geciktiremez, hemen tuvalete yetişmek isterken kaçırır.


Overflow (Taşma) tipi idrar kaçırma: Tamamen idrar kesesi boşaltılamadığında olur. Kişi idrar kesesinin dolduğunu hissetmez ve taşma şeklinde birden fazla miktarda idrar kaçırır. Genellikle yaşlı şeker hastası kadınlarda görülür.


Devamlı idrar kaçırma: Sıklıkla idrar yollarının bir bölümü ve vajina arasında oluşan normalde olmayan  bir açıklık (fistül) nedeniyle oluşan devamlı idrarın akar vaziyette kaçmasıdır.


Mikst tip idrar kaçırma : Stres ve sıkışma tip inkontinans bir arada görülür


İdrar kaçırma sebepleri nelerdir?
Stres tipi idrar kaçırmanın nedenleri genellikle pelvik taban ve idrar kesesi ağzını destekleyen doku ve kasların zayıflaması sonucu oluşur. Bu zayıflık dokuların doğumlarla harap olması yada yaşlılık nedenli güçlerini kaybetmesı nedenlidir.


Sıkışma tipi idrar kaçırma ise idrar kesesini kontrol eden detrusor kaslarının kontrolsüz aşırı çalışlmasından dolayı meydana gelir. Bu duruma ''Aşırı aktif mesane'' de denmektedir.
Taşma tipi idrar kaçırma ise genellikle idrar kesesine giden sinirlerin harap olması yada idrar kesesin tıkanması nedenli tamamen boşalmasının engellenmesi sonucu meydana gelir.


İdrar kaçırma gelişimine neden olabilecek faktörler;

  • Gebelik ve vajinal doğum
  • Obezite
  • Gebelik
  • Aile öyküsü
  • Kronik öksürükle seyreden akciğer hastalığı
  • Çay ve asitli içeceklerin fazlaca tüketilmesi
  • Alkol ve sigara kullanımı
  • İdrar yolu enfeksiyonları
  • Diyabet (şeker) hastalığı
  • İleri yaş olabilir.

İdrar kaçırmayı azaltmak için neler yapılabilir?
Bazı ufak tefek yaşam tarzı değişiklikleri ile idrar kaçırma problemi önemli ölçüde kontrol altına alınabilir. Bunlar;

 

  • Kilo verme
  • Kafein ve alkolü azaltma
  • Sigarayı bırakma
  • Pelvik taban egzersizleri (Kegel Egzersizi)
  • Mesane eğitimi
  • Spor yapma (özellikle pelvik kasları ilgilendiren)
  • Su içme alışkanlıklarını değiştirme: akşam 19:00'dan sonra sıvı alımını kısıtlamak, çay, kola, kahve gibi çok idrar çıkarımı sağlayan içeceklerden uzak durmak gibi.


Hastalarda aynı zamanda kronik öksürüğe neden olan hastalıklar varsa araştırılmalı ve tedavi edilmelidir.


Tüm bu tedbirlere rağmen idrar kaçırma problemi devam edebilir. Enfeksiyon gibi basit nedenler kolayca tedavi edilebilir. Altta yatan enfeksiyon yok ise idrar kaçırma durumlarında ilaç tedavileri düşünülebilir. Sıkışma tipi idrar kaçırmalarda ilaçla tedavi çok daha yüz güldürücü sonuçlar vermektedir. Stres tipi kaçırmada ise altta yatan neden doku harabiyeti ve zayıflığı olduğu için bu hastalarda genellikle cerrahi tedavi daha iyi sonuçlar vermektedir. Karından ya da vajenden, açık ya da kapalı olarak, lokal ya da bölgesel anestezi altında uygulanabilen çeşitli idrar kaçırma ameliyatları mevcuttur.


İdrar kaçırma tedavisi için kullanılan birçok çeşit fizik tedavi vardır. Kegel egzersizleri denilen bir tipi idrar tutmayı sağlayan kaslarınızın güçlenmesine yardımcı olabilir.


Kegel egzersizleri nedir?
Kegel egzersizleri pelvik kaslarınızı sıkılaştırır. Üretra, vajina ve rektum girişlerinin etrafındaki kasları güçlendirirler. Sıkmayı yeterince ve uzun süre yapmak gerekir.


Şöyle yapılırlar:

  • İdrarınızı yapmayı ara verirmiş yada tutarmış gibi kaslarınızı sıkın. 10 saniye sıkmaya devam edin ve sonra gevşeyin.
  • Günde en az 3 kez olmak üzere her seferinde bu kasmayı arka arkaya 10-20 defa yapın.
  • Bu esnada bacak, kalça veya karın kaslarınızı sıkmamaya dikkat edin. Bu egzersizleri düzenli olarak yapın. 6-12 hafta sonra yanıt alınmaya başlanacaktır.

Kegel egzersizlerini yapan kadınların %40-75’inde idrar tutma kontrolünde bir iyileşme oluşur. Yapılan her egzersiz gibi yapmaya devam ettiğiniz sürece işe yararlar.